Türkiye, yani TRT acilen kısa, orta ve uzun vadede yeni Eurovision Stratejisi belirlemesi gerekiyor. Hedef bu yarımayı kazanmak mı olmalı ya da Eurovision'un tarihsel hafızasına damga vurmak mı olmalı. Milenyumun yeni onyılın ilk yılında D'Dorf'ta sallandık ve acaba Bakü’yü sallayabilecek miyiz? Türkiye'nin birader bir ülkede ki Eurovision itibarı ve intibası ne olacak veyahut ne olmalı?

* Her ne kadar Fransa ile sosyo-politik ve sosyo-ekonomik alanda bu aralar papaz olsakta sosyo-kültürel kanallar henüz bir boykota ya da bir yaptırıma uğramış değil. Hemen konuya girerek konumuzu irdeleyelim. Neden Fransa versus Türkiye? Çok da gerilere gitmeden Fransa’nın yakın Eurovision tarihe bir göz attığımızda göze çarpan solist ve gruplardaki etnik havuzu görmekte ve doğru okumakta fayda var. Bu (ön)verilerden yola çıkarak bir sentez üretmekte de fayda var.

Son 20 yılda Fransa’nın etnik kökenli temsilcileri; (biz on adet sayalım)

1. 1990'da Guadeloupe‘lu Joëlle Ursull,
2. 1991'de Tunus asıllı Amina,
3. 1992'de Martinik Karayip kökenli Kali,
4. 1993'te Korsika’lı anne ve Ermeni babaya sahip Patrick Fiori,
5. 1998'te Fransiz Rivierası doğumlu Karayip kökenli Marie Line,
6. 2000'de Faz kökenli Sofia Mestari,
7. 2001'de Kanada orijinli Natasha St-Pier,
8. 2003'te annesi İtalyan babası Cezayir’li olan Louisa Baileche,
9. 2004'de ispanyol asıllı Belçikalı şarkıcı Jonatan Cerrada ve
10. 2010'da Kongo asıllı Jessy Matador

Fransa neticede Eurovison sahnesinde kendi temsiliyeti açısından Amerika, Kuzey Afrika ve Karaipleri tamamladi diyebiliriz. 2012 için Okyanusya’da da bir kaç sömürü adalari var ama bu sefer 180 derece istikameti degistirerek Günay Asya’ya gitmesi beni son derece sasirtti. Fransa’nın 2012 temsilcisi Endonezya kökenli Anggun olduğunu biliyoruz. Anggun’un sesi o kadar (ap)ayri ki .. bir playback ya da ‘O ses Türkiye’-vâri bir yarismada bile sesi taklit edilemeyecek derecede güçlü, berrak ve özel.


Anggun youtube klip: http://www.youtube.com/watch?v=LHXyPTmliNs (ingilizce)
Anggun youtube klip: http://www.youtube.com/watch?v=jNEqMsrZ17M (fransızca)
Anggun youtube klip: http://www.youtube.com/watch?v=z8NCi7nex3c (tv canlı yayın)


Velhasıl, belki de Eurovision’un en ilginç (prematüre)kimlikler karmasını 1990 birincisi Toto Cutugno gerçeklestirdi diyebiliriz. Gerçek Albüm ismi ‘insieme 1992′ olan eseri sahnede seslendirirken 5 geri vokalin her biri o dönemin Yugoslavya’sinin 5 ayrı federal bölgesinden, bir Sloven, bir Hırvat, bir Sırp, bir Boşnak ve bir Makedonyali .. “Pepel In Kri” grubu yanlış hatırlamıyorsam. Hatta Litvanya kökenli Lena Valaitis 1981′de Almanya’yı ‘Blue Jhonny Blue’ ile temsil etmişti. İlginçtir İngiltere Big-4 ülkesi olarak olarak ‘Commonwealth’ coğrafyasına sahip olmasına rağmen Fransa gibi etkili şekilde bu zengin arka bahçesini kullanamamıştır. Almanya ise her ne kadar köklü ülke olsa bile, bir iki istinai durum hariç bu gibi bir projeye imza atmamıştır.. İspanya’ya hakkında bir iki örnek vermek gerekirse bu “arka-bahçe” çerçevesi içinde konsepti değerlendirecek olursak hiç adam akıllı faydalanamadı diyebiliriz. Hatta hiç. Zira ancak ve ancak 1994 ve 1997 temsilcileri İspanyol kökenli olarak ‘Hispano-Fon Festivali’ olarak bilenen “OTI-Festivali”nde boy göstermişler ve iyi dereceler hatta birincilik dereceleri alan sanatçılar olarak İspanya Televizyonu’nun 90′lı yıllarda adeta iç-seçim sisteminde birikim havuzu olarak kullanıldılar.


Fransa her daim (bir kaç istisna hariç) Fransa’da ikamet eden sanatçıları temsilci olarak belirlemiştir. Anggun’un seçimi bu çerçevede daha anlaşılır duruyor. Bu güzel Endonezyalı bir Fransız ile evelenince Fransa’ya göç eder ve müzik karyeri Fransada kök salmaya başlar. Ondan sonra Vatikan’da olsun, İtalya’da 1991 eurovision’un yapıldığı salonda bile konser vermesine kadar bir çok yerde aranan egzotik bayan sanatçı olur. Fransa’nin 50 yılı aşkın eurovision sahnesinde kullandığı lisan künyesine bakacak olursak; Fransızca .. tek tük iki yerde iki cümlelik İnglizce/İspanyolca, Fiori ile Korsikanca ve 1996′da Bretonca kullanmıştır/söylenmiştir. Başka da lisan yok sanırım. Ama her daim Fransa’da bir kaç yıl ikamet etmiş sanatçılar oluyor. Bu bariz olarak dikkatimi çekmiştir. Keşke benim de bulunduğum Oslo 2010′da Kongo’lu Jessy Matador “Swahili” kullansaydı .. yelpazeye zenginlik katacaktı kesinlikle. Ama bu açığı 2011’de “Haba Baba” ile ilk defa Norveç o igrenç eserle tamamlamış oldu.


Türkiye’ye gelince Fransa’yla denkleştirecek olursak Fransa’nın 30 yıl önce baslattığı kolonyal-eurovsion listesiyle hiç bir ülke rekabet edemez elbet. Diğer yandan Türkiye’nin ‘Emperyal’den daha çok Balkanlar’dan Orta-Asya’ya kadar GEN’leştiği ‘kültür’ itibarıyla Türkiye’de ikamet etmeyen sanatçılarla bile eurovision sahnesinde yer alabilir. Hatta bu genleşme diğer lisanlarla pekiştirilebilir. Kürtçe, Lazca, Çerkezce, Kazakça, Türkmence hatta ve hatta bir iki satır Arapça ya da (Mardın civarı hala konuşulan ve Mel Gibson’un çevirdiği ‘Passion of Christ’ filminin tümünün seslendirildiği) ‘Aramice’yle bile yarışabiliriz. Bu sayede Türkiye’nin 5 yıllık bir plan ile farklı lisanları eurovision sahnesine taşıyarak (ara yıllara da Türkçe eseler serpiştirerek) eurovision tarihine (uzun yıllar boyunca – ismarlama olsun – UF’ler olsun – katamadığı zenginliği) 5-10 yıllık bir süre zarfında katma değeri yüksek bir stratejiye imza atabilir. Bu da Türkiyemizi 2023 vizyon perspektifi içinde daha çok demokratikleşmeyle, açık toplum ve farklılıkların zenginlik teşkil ettiğini ekonomik genleşmesiyle birlikte vurgulayabilir. TRT bu hamleyi yapabilirse Türkiye 30 yıllık geriden takip ettiğimiz Fransa’yı (yaklamayamiz elbet ama) ‘sahne-farklı-lisan’ haritasına yerleştirebilir ve taze bir rakip olduğumuzu gösterebiliriz. Bu sayede de artık bu GINA gelen İngilizce mi Türkçe mi münazaralardan da sonsuza dek kurtulmuş oluruz. TRT’nin farklı lisan kanallarıyla hitap ettiği kitle Kürtçe’yi ve Arapça’yı aşmış durumda. Devlet Baba olmak böyle birşey olsa gerek.. dünyaya açık olmak.. lisanlara açık olmak .. sanatçılarmıza ve halkımızı zamanlama olarak vaktinde doyurmak ile beraber, herkese karşı şeffaf olmak.


Nitekim 2 yerde Türkiye Eurovision Tarihinde 2 defa Türk kökenli Belçika vatandaşları bu Eurovision sahnesinde bulundular. Birincisi 2009 temsilcimiz Hadise Açıkgöz ve ikincisi pek de bilmediğimiz ya da unuttuğumuz o Ulusal Finallerimizin 1998 senesinde Belçika doğumlu KUBAT “Dertli Saz” ile sahne almıştı. Ama bu Avrupa-Türkleri havuzu ve çizginin bir devamı türlü de gelmedi, çünkü ne zaman ki 90'lı yıllarda ulusal finaller bitti, TRT'deki eurovision (zafere ulaşmaktan hariç Eurovision tarihimize zenginlik katabilmenin ve kamuoyuna sanatçı seçimlerini ve eser seçimlerinin mâl olabilemesi) stratejisi de gitti, öldü bitti.


Bu proje için ve ülkemiz için ve TRT’nin başında ve içinde bir “Eurovision Açılımı” yapabilecek ve bu hamleyi yapmaktan korkmayacak cesaretli, çalıskan ve parlak fikirli gençlere,yöneticelere ve insanlara ihtiyacimiz var. Bir Ulusual Final için masraf olacak diye UF yapmayan ve işin ucuzuna/kolayına hatta tembelliğine kaçan bir müzik dairesi ya da bir yönetim anlayışı olmaması lazım. Yoksa bu öngürüler bir tatli haya olarak yüreklerde kalacaktır. TRT içinde belleklerde ki örümcek ağları temizlenmeli ve taptaze fersah fersah Eurovision’un her ayrıntısını düşünebilecek bir birim gerekiyor. İnaniyorum ki ancak o zaman (benim için) 2011 ile baslayan ‘3. Eurovision Dönemi’ (1. 1956-2003 | 2. 2004-2010 | 3. 2011 - ..) Türkiye olarak salt sırada temsil için bekleyen bir düzine sanatçı listesini (2012’den sonra) bertaraf etmış olacagiz. Kâh UF’ler, kâh iç-seçim, kâh ısmarlama yöntemi ile Fransa’dan çok dah farklı ve çok daha zengin eurovision gelenek-ülkelerinden biri oluruz.

Bunun için TRT’de Fransa’da ki gibi bir ‘BRUNO BERBERES’e ihtiyacımız var. Bu adam bir dâhi hakikaten .. demokratik, kendini aşmış, kendisiyle barışık, ufuk sahibi ve her yil çığır açabilen ve rakip olarak tehlikeli bir adam. Helsinki 2007′de kendisyle ilk defa tanışmış, 2010 yılında Oslo-Gardermoen havaalanında 30 dakika (Fransızca) konuşma fırsatmız oldu ve önümüzde ki yillarda sürprizlerin olacağını söyledi. Adam satranç tahtasında karşı taraf bir hamle yapana kadar 30 hamle ilerisini düşenen br tip.

Herneyse .. uzun oldu. Son olarak Berberes “Anggun” ile ‘ters köşe’ yaptı diyebiliriz. Adam için D’Dorf ya da Bakü fark etmiyor, adam nice nice insanların belleklerinde bu farklılık ve farkındalılık ile “FRANSA” ile ilgili olguyu ve oluşumu kaziyabilmeyi çok kolayıkla yapıyor ve uyguluyor. Biz bunu Türkiye/TRT olarak yapamaz mıyız ? Başarmaz mıyız?


Teşekkürler, Fatih Civelek

°°°

Bu konuyu bir eurovision blogunun yazarlarından Okan Varol şu şekilde özetliyor;

“Şimdi de şu soruları soralım kendimize: Onlarca milletin şu veya bu şekilde bir arada yaşadığı Osmanlı İmparatorluğu’nun yine şu veya bu şekilde devamı olan Türkiye Cumhuriyeti’nin Eurovision macerasında bu türden bir adımın esamesine yaklaşmamız mümkün müdür? Mümkün müdür, yakın gelecekte Türkiye’yi Rum, Kürt, Ermeni, Arap, Yahudi kökenli bir solist ya da grubun temsil etmesi? Üstelik iktidarın, değil ülke sınırlarında kalması, tüm Ortadoğu/Balkanlar/Afrika/Asya’ya selam çaktığı dönemleri yaşamamız mevzu bahisken…”