[ İSRAİL ] Harel Ska'at Milim

Sanatçı: Harel Ska’at (הראל סקעת)
Şarkı: Milim (מילים)
Lisan: İbranice
Müzik: Tomer Adaddi
Söz: Noam Horev
Sıra: İkinci yarı finalde 03. sıra  


ŞARKI

Bu duygu yüklü eserin hikayesi ise sanatçının bir ayrılığın (ölümün) yasını tutmakta olduğunu anlatıyor. Hazır fırsat varken anlatmak gerekiyor ki 1973 eurovision birincisi ve Türkolojiyi çok seven Anne-Marie David, bu yılki eserleri bilgisayarda dinleyeyim derken, İşrail temsilcisinin Ulusal final videosunu seyrederken arka planda yaşlı sakallı bir adamın ruhu Harel’e yaklaşıp yanında şarkı bitene kadar durduğunu ve bu yüzden daha da çok etkilendiğini yazar. Kendisinin medyum olmadığını ama gözlerine de inanamadığınıda anlatıyor. Sonra karar alır ve İsrail’e telefon açar. Harel’in seslendirdiği şarkıya fransızca sözler yazdığını söyler. Harel ise teklifi kabul eder ve bu Anne-Marie David’in anlattıklarından çok etkilendiğini anlatır. Ama aynı zamanda ulusal finalde bu eseri seslendirmeden iki üç gün önce dedesini kaybettiğini anlatır. Ve Anne-Marie David ise bu tastiknâme’den sonre ekranda dedesininin ruhunu gördüğünü anlar. Bu röpörtaj’a http://www.youtube.com/watch?v=ggpizbMAWUA bu linke tıklayarak ulaşabilirsiniz. 

TEMCİLCİ

Harel Ska’at 2004 sezonunda İsrail’in pop-star progami olan KOKHAV NOLAD isimli programda yarışmacı olarak ucundan birinciliği Harel Moyal’a kaptırarak nihayetinde ikinci olarak meşhur olmaya başlar. 2006 yılında epik dolu ilk çıkış albümü pisaya sürülür ve platinum ile tastiklenir. Bu albümde KAMA OD EFSHAR ve VE’AT gibi İsrail’de hit yapmış olan şarkılarda yerini bulur. Bizim Harel bu albüm ile, yılın en iyi şarkısı ve en iyi erkek şarkıcı gibi, ödüller kazanır.
Harel’in 2. albümü bağlı olduğu şirketle uyumsuzluk nedeniyle tâa 2009’da piyasa sürülür. 20.000’den fazla sattığı için de Altın Plak ödülü de kazanır. Küçük ülkede 20.000 rakamı fazla sanırım, yoksa Türkiyemizde 300.000 satması gerekiyor bir albümün Platina kazanbilmesi için. Herneyse. IBA, İsraeli Broadcasting Association, kısaca İsrail televizyonu 2006’dan beri benimsediği iç seçim formatını uygular ve sanatçı belirlerler. Daha sonra bu sanatçılar küçük bir Ulusal Final programıyla 4 eser seslendirirler. (ki İsrail’in Ulusal Finalin ismi Kdam’dır). Sonunda Milim Oslo sahnesinde yer alacak.

Bazı türk eurovision forumlarında Harel İsrail’in YILMAZ MORGÜL’ü olarak anılmaya başlandı bile .. tabii ki Yılmaz Morgül’den daha genç duruyor, orası ayrı. İlk kez eurovision bağlantısı ne zaman diye soracak olursaniz eğer; 2005 yılında Kdam Ulusal Finalde ‘Interval act’, yanı puanlar verilmeden önce mola da ilk ulusal eurovision sahnesinde eserini seslendirir. O zamanları yanak etleri dolgun değil ve yüzü süzülüyordu. Şimdi 2010’dayız ve erkek olarak yüz hatları daha da kıvamına gelmiş. İzlemek isteyenler http://www.youtube.com/watch?v=cPlXcz-Eeno bu linke tıklayabilirler. Arada dağlar kadar fark var. Bu yıl Harel’in ve İsrail’in yılı da olabilir. Kudüs 2011 olabilir mi acep

BESTECİLER

Bu İbrani eser Tomer Adiddi tarafından bestelenir ve Noam Horev’de sözlerini yazar. Tomer Adaddi Kudüs Muzik Akademisi mezunu ve besteci olduğu kadar da aranjör, pianist ve albüm prodütörü. Bu adamın Eurovision ile bağlantısı var mı derseniz, EVET VAR cevabını vermek durumundayız. Adaddi 2005 Eurovision temsilcisi Shiri Maimon ile birlikte çalıştığı gibi başka sanatçılarlada künyesini genişletmesini bilen genç prodüktörlerden. Daha başka olarak ta film-müzikleri de bestelemekte. Yurtdışı sanatçılardan çalıştığı en kayda değer grup, Alman grubu “The Scopions” tur.

ULUSAL FİNAL

Çok kısa. Harel Skaat IBA’nı iç seçimi olarak belirlenir. Ulusal Finalde 4 eser seslendirir. Hem jüri hem de tele-oylama oylarının toplamı MİLİM ‘in eurovision’da İsrail’i temsil etmesi kesinleşir. Ekonomik Krizde olan her ülke basit ama etkin çözümler bulmasını biliyorlar gerçekten. Evde ki en iyi kumaş neyse o insan kaynaklarından sanatçı seçimi yapılıyor. Türkiyemizde de o kadar çok POP-star’lar, yok efendim, Türkü-Starlar yapıldıda içlerinde hiç mi güçlü ve güzel sesler yok.. Bu birikimden biz Türkiye faydalanmasını bilmiyoruz gerçekten. Ahh TRT’m benim ahhhh ..

ÜLKENİN EUROVISION GEÇMİŞİ

İsrail ilk 1973’te Eurovision sahnesiyle tanışır ve ilk katılımlarında güzel bir 4.’lük tadarlar. Fazla beklemeden 1978’de birincilik gelir. (5 yıl aradan sonra yani) Sonra arka arka 1979’da da kazanırlar. İşin ilginç bir enstantenesi var. 1978 Kudüs’te organize edilir, lâkin o kadar karmaşıktır ki orta-doğu’nun durumu, ekonomik kötü durumda eklenince Hollanda Televizyonu stratejisini oynar ve İsrail Devlet Televizyonu ile anlaşılır. Hollanda der ki IBA’ya; Biz 12 puanımızı size, yani evsahibine verirsek sizde 1980 organizasyonunu bize vereceksiniz. Nitekim öyle de olur. Al gülüm ver gülüm.

Ama TRT’nin bundan haberi yoktur ve kendi inisyatifi üzerine 1980 Eurovision’unu organize etmek için EBU’da başvuruda bulunur ve dosya’nın içinde o zamanın AKM’si (Istanbul'daki Atatürk Kültür Merkezi önerilir. Çünkü orta-doğu’nun siyasi dinamikleri nedeniyle Türkiye 1979’da yarı finalli Ulusal Final organize eder ama Temsilcimiz olan “ 21. Peron ve Maria Rita Epik ” son anda Türk Hükümetinin emri üzerine Kudüs’te yarışamaz. Son bir ilingç enstantene daha .. 1979 Eurovision’u Logosunda (Türkiye talihsiz sebeplerden dolayı katılamamasına rağmen) Türkiye ismi yer almaktadır.

İste o logo: http://en.wikipedia.org/wiki/Eurovision_1979 

(İsrail Devlet Televizyonu’nun sembölü 3’lü şamdan ve sol Anahtarını oluşturan ve katılan ülkelerin isimleri) 

ŞARKI SÖZLERİ

Milim

Shuv ha'etzev kan, shuv hapakhad kan
Vehasof nirkam bekhaloni
Zgugit sduka veshuv shtika
Muteshet uzruka bedimyoni

Haor nirdam, dmaot shel dam sorfot li bagaron
Yadit sruta, tikra shmuta
Kshe'ani shar lakh et hashir haakharon

Hish'art li rak milim, miklat bein hatzlalim
Sfarim mesudarim, uvein hakhadarim
Hish'art li rak milim, zer shel man'ulim
Elohim, hish'art li rak milim

Kirot shotkim akhshav uma lakakht keshebarakht?
Ken, ma lakakht? Bamilkhama hazot ulay nitzakht
Uma nish'ar li kshe'alakht?

Hish'art li rak milim, miklat bein hatzlalim
Sfarim mesudarim, uvein hakhadarim
Hish'art li rak milim, zer shel man'ulim
Elohim, hish'art li rak milim

Hish'art li rak milim, miklat bein hatzlalim
Sfarim mesudarim, uvein hakhadarim
Hish'art li rak milim, zer shel man'ulim
Elohim, hish'art li rak milim

Gam lakerakh kar, ksheani nizkar
Ekh at hayom mulo, mueret betzilo
Nishberet bishvilo, et hamilim shehish'art li
At akhshav omeret lo

Hish'art li rak milim, miklat bein hatzlalim
Sfarim mesudarim, uvein hakhadarim
Hish'art li rak milim, zer shel man'ulim
Elohim, hish'art li rak milim

Sfarim mesudarim, uvein hakhadarim
Hish'art li rak milim, zer shel man'ulim
Elohim, hish'art li rak milim

--------------------------------------------------------------------------------

Sadece kelimeler

Hicran yine burada, Korku yine burada
O acı SON işlenmiştir penceremde
kırılmış cam parçalarından sonra yeniden sessizlik hakim
Yorgun ve terk edilmişlik hayalımde

Aydınlık uykuya daldı, kan damlaları boğazımı kavurur
Kurcalanmış kilit yatağı, eğimli tavan
Sana son ilâhiyi söylerken.

Bana sadece geriye kelimeler bıraktın, gölgeler arasında bu barınağı
Çeki düzenli kitaplar ve odalar arasında
Bana sadece kelimeleri ve çelenkten kilitler bıraktın
Allah’ım, bana sadece geriye kelimeler bıraktın

Duvarlar suskun şimdi, firardayken ne aldın yanına ?
Söyle, ne aldın ? Belki bu savaşta kazandın
Gittiğinde de beni neyle geride bıraktın ?

Bana sadece geriye kelimeler bıraktın, gölgeler arasında bu barınağı
Çeki düzenli kitaplar ve odalar arasında
Bana sadece kelimeleri ve çelenkten kilitler bıraktın
Allah’ım, bana sadece geriye kelimeler bıraktın

Bana sadece geriye kelimeler bıraktın, gölgeler arasında bu barınağı
Çeki düzenli kitaplar ve odalar arasında
Bana sadece kelimeleri ve çelenkten kilitler bıraktın
Allah’ım, bana sadece geriye kelimeler bıraktın

Buz bile soğukluğu hisseder, ne zaman hatırladığımda
Ne zaman bugünkü gibi onun karşışında durduğunu, onun gölgesinde aydınlandığını
Onun önünde yıkıldığını, bana bıraktığın kelimeleri
Şimdi ona söylediğini

Bana sadece geriye kelimeler bıraktın, gölgeler arasında bu barınağı
Çeki düzenli kitaplar ve odalar arasında
Bana sadece kelimeleri ve çelenkten kilitler bıraktın
Allah’ım, bana sadece geriye kelimeler bıraktın

Çeki düzenli kitaplar ve odalar arasında
Bana sadece kelimeleri ve çelenkten kilitler bıraktın
Allah’ım, bana sadece geriye kelimeler bıraktın

not: Sözlerde ki ' kilit yatağı ' aslında; kapı tutacagı, kapı tokmağı, ya da kapı sapı olarak tercüme edilmesi gerekiyor ama hikaye bütünlüğünün bozulmaması için ve sözlerle yakışık alsın diye 'kilit yatağı' olarak tercüme edilmiştir.